Rozproszona generacja energii
Nowe ataki – nowe obawy dla biznesu. Czy wróg znów zaatakuje infrastrukturę energetyczną? Czy ponownie przyjdzie nam działać w warunkach ograniczonych dostaw prądu?
Firmy reagują na tę sytuację na różne sposoby. Jedne po prostu dostosowują się do nowych realiów i ograniczają produkcję, inne płacą za importowaną energię elektryczną z zagranicy, jeszcze inne starają się samodzielnie zabezpieczyć własne źródła zasilania. W rezultacie ukraińska sieć energetyczna staje się coraz mniej scentralizowana i coraz bardziej oparta na lokalnych źródłach produkcji energii.
Odnawialne źródła energii stały się fundamentem tego nowego systemu. Integracja instalacji słonecznych lub wiatrowych bezpośrednio z infrastrukturą odbiorcy zmniejsza koszty energii, dystrybucji i przesyłu, zwiększa elastyczność i umożliwia bardziej efektywne zarządzanie obciążeniem. Coraz więcej przedsiębiorstw rozumie, że scentralizowany model nie gwarantuje już stabilności — dlatego konieczne jest budowanie własnego systemu autonomii energetycznej.
Zdaniem ekspertów, inwestycja we własną autonomię energetyczną ma sens nie tylko w czasie wojny. Lokalna produkcja energii elektrycznej powinna pozostać priorytetem również po jej zakończeniu. To droga do odpornego, skalowalnego systemu, lepiej odpowiadającego na potrzeby realnej gospodarki.
W specjalnym projekcie VOLTAGE Group i Ekonomicznej Prawdy opowiadamy o nowych możliwościach zapewnienia autonomii energetycznej dla firm oraz o udanych przykładach inwestycji przedsiębiorstw w takie rozwiązania.
01 Rozproszona generacja
Ataki na ukraiński system energetyczny stały się kluczowym elementem wojny prowadzonej przez Rosję. Przynoszą one niedogodności dla ludności cywilnej i ogromne straty dla firm. Jednak trudne zimowe i letnie miesiące, spędzone w warunkach deficytu energetycznego, ostatecznie stały się decydującym czynnikiem zmuszającym do przebudowy zarówno krajowej sieci energetycznej, jak i procesów wewnętrznych w przedsiębiorstwach.
O rozproszonej generacji zaczęto mówić już w 2022 roku. Potrzeba samodzielnego dbania o własne bezpieczeństwo energetyczne szybko stała się nieuniknionym trendem dla firm, które chciały przetrwać i rozwijać się na Ukrainie. Generatory diesla stały się symbolem tej wojny. Jednak mimo różnorodności ich mocy, form i kolorów — to nie jest rozwiązanie odpowiednie dla wszystkich.
„Niektóre procesy technologiczne w produkcji bardzo źle znoszą nagłe awaryjne wyłączenia: znikają ustawienia zaprogramowanych parametrów, psuje się wrażliwy sprzęt, zatrzymują się systemy, których nie da się szybko ponownie uruchomić. Czasami potrzeba dni lub tygodni, by usunąć skutki – na przykład oczyścić rurociągi technologiczne z zastygłej masy. Generatory diesla nie chronią przed tym, bo mają czas uruchamiania,” – mówi Witalij Nikołajenko, Partner Zarządzający VOLTAGE Group.
Jako alternatywę ekspert wskazuje nowoczesne systemy magazynowania energii (BESS). Zapewniają one tzw. płynne przejście: wrażliwy sprzęt nie zdąży się wyłączyć, ponieważ zasilanie przełącza się automatycznie. Takie instalacje są optymalnym rozwiązaniem do stabilizacji pracy wrażliwej infrastruktury produkcyjnej, systemów automatyzacji, sprzętu przemysłowego oraz centrów danych przedsiębiorstw.
Jeśli firma posiada już odnawialne źródła energii, system magazynowania energii będzie skutecznym uzupełnieniem tej infrastruktury, pozwalającym na wykorzystanie zgromadzonej „zielonej” energii w dowolnym momencie. Taki system może działać zarówno w trybie podłączenia do sieci (on-grid), jak i w trybie autonomicznym (off-grid).
W ciągu ostatnich trzech lat VOLTAGE Group zrealizowała szereg projektów, które obejmowały budowę przemysłowych elektrowni fotowoltaicznych wyposażonych w systemy magazynowania energii. Znacząco ułatwiło to funkcjonowanie firm wykorzystujących kosztowne i złożone procesy produkcyjne. Tylko w czasie wojny firma zrealizowała dziesiątki rozwiązań w zakresie rozproszonej generacji – od przemysłowych elektrowni słonecznych (z BESS lub bez), przez instalacje kogeneracyjne z silnikami gazowymi, aż po elektrownie wiatrowe.
„Projekty z zakresu ‘alternatywnej’ energetyki były istotne już przed pełnoskalową wojną. Elektrownie słoneczne, wiatrowe, instalacje kogeneracyjne – wszystko to cieszyło się zainteresowaniem firm. Jednak o magazynowaniu energii mówiło się raczej w teorii ze względu na wysoki koszt. Teraz sytuacja zmieniła się radykalnie – systemy magazynowania energii stały się dostępne i praktyczne.”
„Dziś o przetrwaniu biznesu decyduje szybkość reakcji i decentralizacja. Pomagamy to urzeczywistniać. Jeszcze przed inwazją wierzyłem w model rozproszonej energetyki z akumulacją. Dziś to technicznie możliwe i dużo bardziej przystępne,” – podkreśla Witalij Nikołajenko.
Ekspert zauważa również, że firmy są coraz bardziej skłonne inwestować w odporność — traktując ją jako istotny element zarządzania ryzykiem.
02 Systemy magazynowania energii
Оptymalne zarówno w czasie wojny, jak i pokoju
Projekt zrealizowany w kwietniu 2024 roku na bazie zakładu produkcyjnego VOLTAGE Group uznaje za jeden z najbardziej udanych. Była to pierwsza przemysłowa instalacja magazynowania energii w Ukrainie wdrożona na potrzeby własne przedsiębiorstwa.
System magazynowania energii o pojemności 4 MWh działa już od kilku miesięcy w jednym z węzłów energetycznych, współpracując z hybrydową dachową elektrownią słoneczną. W rzeczywistości to lokalny system energetyczny, zdolny do pracy w trybie off-grid, z własną generacją, dystrybucją, zarządzaniem, logiką inteligentną i protokołami zabezpieczeń.
Zadaniem systemu jest zapewnienie ciągłości produkcji podczas przerw w dostawie prądu, a także gromadzenie taniej energii w ciągu dnia i jej wykorzystanie wieczorem, gdy taryfy są wyższe. Mowa tu nie tylko o systemie energetycznym, ale także o skutecznej inwestycji. System magazynowania nie tylko uzupełnia źródła wytwórcze – on zapewnia ich efektywność, szczególnie w przypadku OZE zależnych od warunków pogodowych i pory dnia. Dla przykładu: w słoneczne dni cena energii w południe jest bardzo niska (ok. 0,1–0,4 UAH/kWh), dlatego warto ją magazynować, aby wykorzystać wieczorem, gdy deficyt i ceny są wysokie (6–9 UAH/kWh).
„Magazyn energii to niezbędne narzędzie zarządzania dla inwestora we własną produkcję OZE. To także kluczowy element systemu zasilania dla bezpieczeństwa energetycznego firmy. Model ten już dowiódł swojej skuteczności. W przeciwieństwie do tradycyjnych generatorów, nie wymaga ręcznego uruchamiania i pracuje w zintegrowanym trybie z instalacją PV i siecią przedsiębiorstwa” – mówi Witalij Nikołajenko.
Pilotażowe rozwiązanie okazało się sukcesem – w ciągu roku firma zwiększyła liczbę instalacji stabilizujących różne procesy w zakładzie. Sprzęt sprawdził się w różnych trybach: optymalizacja wewnętrznego profilu zużycia, arbitraż energetyczny (działanie na rynku energii), a także pełna praca autonomiczna w razie awarii – zasilanie infrastruktury krytycznej, szybkie przełączanie trybów i elastyczne zarządzanie obciążeniem.
03 Indywidualna architektura odporności energetycznej
Na rynku rozproszonej energii odnawialnej dostępnych jest wiele rozwiązań, co pozwala dobrać takie technologie, które najlepiej odpowiadają potrzebom konkretnego przedsiębiorstwa. Wiodący wykonawca EPC w Ukrainie, specjalizujący się w inżynierii energetycznej oraz usługach budowlanych w sektorze OZE, może zrealizować pełen cykl inwestycji na działkach klienta lub inwestora – od doboru sprzętu i podłączenia po serwis gotowych obiektów.
„Stałe wdrażanie innowacji pozwala ograniczyć koszty energii i zwiększyć jej efektywność. Nasz zespół specjalistów nieustannie pracuje nad tym, aby oferować klientom rozwiązania dopasowane do ich potrzeb – tak, by mogli skoncentrować się na swojej podstawowej działalności” – podkreślają w VOLTAGE Group.
Takie projekty, konsekwentnie wdrażane w ukraińskich przedsiębiorstwach, już dziś znacząco wpływają na system energetyczny kraju. W ostatnich latach stał się on bardziej adaptacyjny – jako naturalna odpowiedź na masowe ataki na infrastrukturę generacyjną i przesyłową.
„Architektem systemu energetycznego jest Ukrenergo, które określa zapotrzebowanie na rodzaje i wolumeny generacji zgodnie ze zmieniającym się profilem zużycia. Nasi energetycy zdobyli unikalne doświadczenie zarządzania siecią w warunkach ekstremalnych – warto im zaufać bez populizmu i polityki. Wspólnie z przedsiębiorstwami przeszliśmy drogę od pełnej zależności do zarządzania konsumpcją” – mówi Witalij Nikołajenko, partner zarządzający VOLTAGE Group.
Dopóki trwa wojna, ryzyko pozostaje wysokie – zarówno techniczne, jak i związane z bezpieczeństwem. Dlatego magazyny energii i lokalne źródła odnawialne to już nie tylko ukłon w stronę „zielonej” transformacji. W ukraińskich realiach to rozwiązania, które umożliwiają firmom zachować autonomię, elastyczność i odporność na kryzysowe scenariusze.
„Nie tylko instalujemy sprzęt – tworzymy indywidualną architekturę odporności energetycznej dla każdej firmy. Realizujemy rozwiązania energetyczne w oparciu o rzeczywiste zagrożenia i potrzeby biznesu: uwzględniamy specyfikę technologiczną, logikę procesów produkcyjnych i cele rozwojowe. System energetyczny ma działać na rzecz przedsiębiorstwa – i to właśnie jest nasze podejście” – dodaje Witalij Nikołajenko.
